تاریخچه تولید انواع عطر و ادکلن

تولید عطر و ادکلن، داستانی شگفت انگیز و چند هزارساله است که با تمدن بشری گره خورده است.

این هنر ظریف، از آیین های مذهبی و درمانی آغاز شد. امروزه به یک صنعت جهانی و نمادی از هویت، لوکس و احساسات تبدیل شده است. تاریخچه عطر، در واقع تاریخچه تلاش بشر برای به دام انداختن زیبایی و انتقال احساس از طریق حس بویایی است.

ریشه های کهن: عطر در تمدن های باستانی

قدمت عطر به تمدن های نخستین بازمی گردد. مصریان باستان را می توان پیشگامان هنر عطرسازی دانست. آنان در حدود ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد، از صمغ و رزین گیاهانی مانند مرمکی و کندر در آیین های مذهبی و مومیایی کردن استفاده می کردند. آنان باور داشتند که دود خوشبوی این مواد، نمازها را به پیشگاه خدایان می رساند.

مشهورترین عطر مصری “Kyphi” بود که از ترکیب عسل، شراب، گیاهان معطر و رزین ساخته می شد. هم به عنوان بخور و هم به عنوان عطر کاربرد داشت.

یونانیان و رومیان باستان این هنر را از مصریان اقتباس کردند و آن را به سطح جدیدی رساندند. رومیان استفاده از عطر را به یک نماد تجمل و ثروت تبدیل کردند و آن را نه تنها روی بدن، بلکه روی لباس، مبلمان و حتی حیوانات خانگی خود می مالیدند.

با گسترش امپراتوری روم، تجارت ادویه جات و مواد معطر رونق بی سابقه ای پیدا کرد.

طلوع عطرسازی مدرن، عطر مایع و انقلاب اروپا

اگرچه مصریان و رومیان از روغن های معطر استفاده می کردند، اما نقطه عطف تاریخ عطر با اختراع “عطر مایع” در دوره اسلامی رقم خورد. دانشمند و شیمیدان بزرگ ایرانی، ابوعلی سینا، در سده دهم میلادی، فرآیند تقطیر با بخار را برای استخراج اسانس از گل ها، به ویژه گل محمدی، ابداع کرد.

این اختراع انقلابی، پایه و اساس عطرسازی مدرن را بنا نهاد. پیش از آن، عطرها به صورت روغن های غلیظ و مرهم بودند.

این دانش به اروپا راه یافت و در قرن چهاردهم، اولین عطرهای مایع مبتنی بر الکل در اروپا تولید شد.

عطر “Hungary Water” ترکیبی از اسانس رزماری در الکل بود. این عطر برای ملکه الیزابت مجارستان ساخته شد. با ورود مواد جدید از دنیای شرق و آمریکا در عصر اکتشافات، پالت عطرسازان غنی تر شد.

در قرن هفدهم، شهر گراس  در فرانسه، به دلیل شرایط اقلیمی مساعد برای کشت گل های معطر مانند یاس و رز، به پایتخت جهانی عطر تبدیل شد.

این دوران همزمان با رشد بهداشت عمومی نبود و از عطر برای پوشاندن بوی بد بدن استفاده گسترده ای می شد.

قرن نوزدهم و انقلاب صنعتی، تولد عطر به معنای امروزی

قرن نوزدهم، شاهد دو تحول بزرگ در صنعت عطر بود:

۱.  پیشرفت های شیمی:

کشف و سنتز ترکیبات مصنوعی، دنیای جدیدی را به روی عطرسازان گشود. برای اولین بار، رایحه هایی که در طبیعت قابل استخراج نبودند (مانند وانیلین مصنوعی یا رایحه های فلوری) خلق شدند. این امر، خلاقیت عطرسازان را بی حد و مرز کرد و هزینه تولید را کاهش داد.

۲.  تولید انبوه و بطری سازی:

انقلاب صنعتی امکان تولید انبوه بطری های شیشه ای را فراهم کرد و عطر از انحصار اشراف خارج شد و در دسترس طبقه متوسط نیز قرار گرفت. خانه های معروف عطر مانند Guerlain (۱۸۲۸) تاسیس شدند و عطر به یک کالای تجاری و هنری تبدیل شد.

قرن بیستم، عصر طلایی عطر و تولد ادکلن

قرن بیستم، تحولات شگرفی را در این صنعت شاهد بود:

ادکلن (Eau de Cologne):

اگرچه ریشه آن به اوایل قرن هجدهم در شهر کلن آلمان برمی گردد، اما در قرن بیستم بود که به محبوبیت جهانی رسید. ادکلن با غلظت پایین تر اسانس (۲ تا ۵ درصد) و رایحه های تازه و مرکباتی، یک محصول مردانه و روزمره شد.

طراحی و برندینگ:

عطر دیگر تنها یک رایحه نبود، بلکه یک کالای مد و یک بیانیه سبک زندگی شد. همکاری خانه های مد بزرگ مانند Chanel، Dior و Lanvin با عطرسازان، عصر جدیدی را آغاز کرد. معرفی عطر نمادین Chanel No. 5 در سال ۱۹۲۱، که از آلدئیدها استفاده می کرد، یک نقطه عطف تاریخی بود.

تفکیک جنسیتی:

بازاریابی عطر در این قرن به شدت جنسیت محور شد. رایحه های گلدار و شیرین برای زنان و رایحه های چوبی و ادویه ای برای مردان معرفی شدند.

صنعت تولید عطر در دنیای امروز

امروزه صنعت عطر بیش از هر زمان دیگری متنوع و پویاست:

نیچ (تخصصی) و هنرمند:

برندهای کوچک و مستقل (Niches) که بر خلاقیت، مواد اولیه باکیفیت و داستان سرایی منحصربه فرد تمرکز دارند، محبوبیت زیادی پیدا کرده اند.

دموکراتیزه شدن:

با ظهور برندهای آنلاین و امکان خرید نمونه، عطر در دسترس تر شده است.

توجه به اخلاق و محیط زیست:

تقاضا برای عطرهای طبیعی، ارگانیک و وگان و همچنین شفافیت در زنجیره تامین مواد اولیه در حال افزایش است.

فناوری:

هوش مصنوعی و رایحه شناسی مولکولی در حال باز کردن افق های جدیدی برای خلق رایحه های کاملاً شخصی سازی شده هستند.

جمع بندی

تاریخچه عطر، آینه ای از تاریخ بشر است. از آیین های کهن معابد مصر تا بطری های طراحی شده در ویترین بوتیک های امروزی.

از تقطیر ابوعلی سینا تا سنتزهای ترکیب های شیمیایی مدرن، هر قدم در این مسیر، هنر عطرسازی را پیچیده تر، در دسترس تر و شگفت انگیزتر کرده است. عطر، امروز دیگر تنها یک خوشبوکننده نیست، بلکه امضای نامرئی هر فرد و هنری است که با نفس ما درمی آمیزد.